Ngành ngư nghiệp tại Hàn Quốc đang trở thành một trong những lĩnh vực thu hút lao động Việt Nam nhờ nhu cầu tuyển dụng ổn định và mức thu nhập hấp dẫn. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội rõ rệt, đây cũng là ngành nghề mang tính đặc thù cao với nhiều thách thức trong quản lý và thích nghi. Những vấn đề này đã được đặt ra và thảo luận tại một hội thảo chuyên đề tổ chức vào cuối tháng 11 vừa qua tại Seoul.

>> Công ty xuất khẩu lao động Hàn Quốc uy tín 2026

Hội thảo bàn giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý lao động

Ngày 29/11, tại Seoul, Ban Quản lý lao động Việt Nam tại Hàn Quốc phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tổ chức hội thảo với chủ đề nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ người lao động trong lĩnh vực ngư nghiệp.

Sự kiện có sự tham gia của nhiều bên liên quan như đại diện cơ quan ngoại giao, hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp cung ứng lao động và các trung tâm hỗ trợ người nước ngoài tại Hàn Quốc. Đây là dịp để các bên cùng nhìn nhận thực trạng, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nhằm cải thiện chất lượng nguồn lao động cũng như điều kiện làm việc cho thuyền viên Việt Nam.

Hai hình thức lao động ngư nghiệp phổ biến tại Hàn Quốc

Theo thông tin được chia sẻ tại hội thảo, hiện nay lao động Việt Nam trong ngành ngư nghiệp tại Hàn Quốc chủ yếu làm việc theo hai hình thức:

• Thuyền viên tàu cá gần bờ (visa E-10): do các doanh nghiệp được cấp phép tại Việt Nam tuyển chọn và đưa sang làm việc

• Lao động theo chương trình EPS (visa E-9): do Trung tâm Lao động ngoài nước quản lý

Hiện có 17 doanh nghiệp Việt Nam tham gia cung ứng thuyền viên cho các tàu đánh bắt gần Hàn Quốc. Tổng số lao động diện visa E-10 đang làm việc tại đây đạt 8.602 người – con số cho thấy quy mô ngày càng mở rộng của thị trường này.

Nhu cầu tăng mạnh, lao động Việt được đánh giá cao

Trong những năm gần đây, lao động Việt Nam làm việc trong lĩnh vực ngư nghiệp được các chủ tàu Hàn Quốc đánh giá tích cực, đặc biệt về tay nghề và khả năng thích nghi với môi trường biển.

Dù chịu ảnh hưởng từ COVID-19, nhu cầu tuyển dụng vẫn không giảm mà còn tăng lên rõ rệt. Nếu như trước năm 2018, số lượng thuyền viên được tiếp nhận mỗi năm là khoảng 1.000 người, thì hiện nay con số này đã tăng lên 1.500 người/năm.

Điều này cho thấy tiềm năng lớn của ngành ngư nghiệp đối với lao động Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nhiều ngành nghề khác bị thu hẹp cơ hội.

Áp lực cạnh tranh và những hạn chế cần khắc phục

Tuy nhiên, thị trường lao động ngư nghiệp tại Hàn Quốc không còn là “sân chơi riêng” của lao động Việt Nam. Các doanh nghiệp cho biết sự cạnh tranh từ thuyền viên các quốc gia khác ngày càng rõ rệt.

Một số chủ tàu Hàn Quốc có xu hướng ưu tiên lao động nước khác do những hạn chế còn tồn tại ở lao động Việt Nam, bao gồm:

• Ý thức kỷ luật chưa cao

• Tình trạng tự ý chuyển tàu

• Khả năng ngoại ngữ còn hạn chế

Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả công việc mà còn gây ra mâu thuẫn trong sinh hoạt và giao tiếp hàng ngày.

Thực trạng lao động bỏ hợp đồng và hệ lụy

Một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay là tình trạng lao động bỏ hợp đồng để ra ngoài làm việc bất hợp pháp. Đây là nội dung được các đại biểu thảo luận thẳng thắn tại hội thảo.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự chênh lệch thu nhập. Trên thực tế, một số chủ tàu sẵn sàng trả mức lương cao gấp 2–3 lần để thu hút lao động bất hợp pháp. Điều này khiến nhiều thuyền viên bị dao động và lựa chọn rời bỏ hợp đồng ban đầu.

Ngoài ra, đặc thù công việc trên biển – thường làm việc riêng lẻ, xa đất liền – cũng khiến việc hỗ trợ và xử lý tranh chấp gặp nhiều khó khăn. Hệ quả là tỷ lệ chuyển tàu cao và việc giữ chân lao động sau khi hết hợp đồng trở nên không dễ dàng.

Cần nâng cao định hướng và quản lý từ đầu vào

Đại diện một doanh nghiệp Hàn Quốc cho rằng chất lượng tuyển chọn và định hướng ban đầu đóng vai trò rất quan trọng. Nhiều lao động chưa được trang bị đầy đủ thông tin về đặc thù công việc trên biển, dẫn đến việc lựa chọn nghề không phù hợp với thể lực hoặc tâm lý.

Điều này dễ gây ra cảm giác áp lực, chán nản sau khi nhập cảnh, từ đó phát sinh các hành vi vi phạm hợp đồng.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là cần xây dựng các tài liệu hướng dẫn thực tế – như “cẩm nang thuyền viên” – giúp người lao động hiểu rõ các tình huống thường gặp trên tàu và cách xử lý phù hợp.

Siết chặt quản lý lao động bất hợp pháp

Bên cạnh việc nâng cao ý thức của người lao động, nhiều ý kiến cho rằng cần có biện pháp mạnh tay hơn đối với các chủ tàu sử dụng lao động bất hợp pháp.

Việc này không chỉ làm gia tăng tỷ lệ lao động bỏ trốn mà còn gây mất cân bằng trong thị trường tuyển dụng. Do đó, các tổ chức liên quan được đề xuất cần đưa ra chế tài xử phạt nghiêm khắc khi phát hiện vi phạm.

Vai trò của Hiệp hội Thủy sản Hàn Quốc

Đại diện Hiệp hội Thủy sản Hàn Quốc cho biết tổ chức này đã và đang triển khai nhiều hoạt động nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho thuyền viên, không phân biệt quốc tịch.

Mỗi năm, hiệp hội dành khoảng 600 triệu won cho các hoạt động hỗ trợ, tuyên truyền và giải quyết khiếu nại liên quan đến lao động trong ngành.

Đồng thời, phía Hàn Quốc cũng đề nghị các cơ quan và doanh nghiệp Việt Nam tăng cường công tác giáo dục định hướng, giúp giảm thiểu tình trạng bỏ trốn và hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật.

Hướng đi nào cho thị trường lao động ngư nghiệp?

Có thể thấy, ngành ngư nghiệp tại Hàn Quốc vẫn là một thị trường tiềm năng với nhu cầu ổn định và thu nhập hấp dẫn. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần giải quyết đồng thời nhiều vấn đề:

• Nâng cao chất lượng tuyển chọn và đào tạo trước khi xuất cảnh

• Tăng cường quản lý và hỗ trợ trong quá trình làm việc

• Kiểm soát chặt chẽ tình trạng lao động bất hợp pháp

• Lựa chọn đối tác (chủ tàu) phù hợp và minh bạch

Đặc biệt, phía Hàn Quốc hiện đang sử dụng tỷ lệ lao động bỏ trốn như một tiêu chí quan trọng để phân bổ chỉ tiêu tiếp nhận lao động hàng năm. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các cơ quan quản lý và doanh nghiệp Việt Nam trong việc duy trì uy tín thị trường.

Xuất khẩu lao động trong lĩnh vực ngư nghiệp sang Hàn Quốc là cơ hội lớn cho lao động Việt Nam, đặc biệt với những người có kinh nghiệm và thể lực tốt. Tuy nhiên, đây cũng là ngành nghề đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, ý thức kỷ luật cao và khả năng thích nghi tốt.

Để tận dụng tối đa cơ hội và hạn chế rủi ro, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa người lao động, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý của cả hai quốc gia. Chỉ khi đó, thị trường lao động ngư nghiệp mới có thể phát triển theo hướng ổn định, lâu dài và bền vững.

> Kế hoạch tuyển 4.200 lao động Việt Nam sang Hàn Quốc làm việc năm 2026 theo chương trình EPS

> Xuất khẩu lao động Hàn Quốc: Cơ hội, lợi ích và những điều cần cân nhắc