Hàn Quốc từ lâu đã trở thành điểm đến mơ ước của nhiều lao động Việt Nam đi theo hình thức xuất khẩu lao động Hàn Quốc nhờ mức thu nhập cao và chế độ phúc lợi hấp dẫn. Tuy nhiên, không ít người sau khi hết hạn hợp đồng đã chọn cách ở lại làm việc bất hợp pháp, dù biết tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thu nhập vượt trội – Lý do lớn nhất giữ chân người lao động

Với công việc phổ thông như chăn nuôi, trồng hoa, đóng tàu hay cơ khí, một lao động Việt tại Hàn Quốc có thể kiếm từ 1.700–2.500 USD/tháng, tương đương 40–60 triệu đồng. Đây là con số cao gấp đôi, thậm chí gấp ba so với mức lương kỹ sư hoặc công nhân lành nghề ở Việt Nam. Nhiều người cho biết, chỉ cần nửa năm là có thể bù lại khoản ký quỹ hay tiền phạt nếu bị phát hiện, nên họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tích lũy vốn.

Không ít trường hợp đã vay mượn lớn để xuất khẩu lao động, vì vậy việc trở về khi chưa “hái quả” khiến họ tiếc nuối. Ngoài ra, kinh nghiệm tích lũy và khả năng giao tiếp tiếng Hàn giúp họ dễ dàng tìm việc hơn, khiến quyết định ở lại trở nên “hợp lý” trong mắt họ.

Chính sách quản lý và những khoảng trống

Hàn Quốc đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát: truy quét lao động “chui”, xử phạt doanh nghiệp thuê người bất hợp pháp, siết chặt các khoản bảo hiểm hồi hương. Tuy nhiên, nước này cũng áp dụng chính sách khoan hồng: ai tự nguyện về nước sẽ không bị phạt tiền, thời gian cấm nhập cảnh giảm còn 2 năm (so với 10 năm nếu bị bắt), và vẫn có thể quay lại làm việc hợp pháp.

Tại Việt Nam, quy định ký quỹ 100 triệu đồng cùng các mức phạt hành chính cũng đã được đưa ra nhằm ràng buộc trách nhiệm người lao động. Dẫu vậy, mức thu nhập cao tại Hàn Quốc vẫn là sức hút khó cưỡng. Một số người tính toán rằng số tiền phạt hoặc ký quỹ chỉ bằng vài tháng lương, trong khi ở lại vài năm có thể mang về số vốn lớn.

Nguy cơ mất cơ hội lao động cho hàng chục nghìn người khác

Tỷ lệ lao động Việt Nam bỏ trốn hiện ở mức khoảng 32%, cao nhất trong số 15 quốc gia gửi lao động sang Hàn Quốc (trung bình các nước chỉ 15–17%). Tình trạng này khiến Hàn Quốc nhiều lần cảnh báo và yêu cầu Việt Nam giảm tỷ lệ xuống dưới 30% nếu muốn gia hạn thỏa thuận hợp tác lao động. Chỉ trong vài năm, đã có 35.000–40.000 người mất cơ hội xuất cảnh vì tình trạng này.

Theo đại diện Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, việc vi phạm không chỉ ảnh hưởng đến uy tín quốc gia mà còn tước đi cơ hội của những người lao động khác, những người đang mong muốn có việc làm ổn định tại Hàn Quốc.

Một lựa chọn khó khăn nhưng cần cân nhắc

Ở lại bất hợp pháp có thể mang lại thu nhập cao trong ngắn hạn, nhưng cũng đồng nghĩa với việc không được bảo hiểm xã hội, dễ gặp rủi ro tai nạn, sức khỏe và có nguy cơ bị trục xuất bất cứ lúc nào. Thực tế, đã có những người sống “ẩn mình” nhiều năm, luôn lo sợ truy quét, và cuối cùng vẫn phải về nước tay trắng.

Trong bối cảnh thị trường Hàn Quốc còn rất tiềm năng nhưng ngày càng siết chặt chính sách, việc tuân thủ hợp đồng không chỉ bảo vệ chính bản thân người lao động mà còn giữ gìn uy tín cho cả cộng đồng. Sự lựa chọn giữa lợi ích trước mắt và cơ hội lâu dài vì thế trở thành bài toán mà mỗi người lao động cần suy nghĩ thấu đáo trước khi quyết định.

> Bất hợp pháp tại Hàn bị bắt có xuất cảnh sang nước khác không?

> Đã từng cư trú bất hợp pháp ở Hàn Quốc, liệu có thể quay lại?